Uprawa kukurydzy – podstawowe zasady
Powierzchnia uprawy kukurydzy w Polsce wynosi już ponad 1,8 mln hektara. Roślina ta znajduje różnorodne zastosowanie i licznych kupców, dlatego kolejni rolnicy decydują się na jej zasiew. Chcesz wiedzieć, jakie odmiany ma kukurydza, gdzie jest uprawiana, jak siać kukurydzę i ile rośnie? Z tego poradnika uprawa kukurydzy na ziarno krok po kroku dowiesz się, jak uprawiać kukurydzę, aby osiągać satysfakcjonujące efekty.
Odmiany kukurydzy
Skuteczna uprawa kukurydzy musi rozpocząć się od właściwego doboru odmiany. Naturalnie zachodzące procesy ewolucyjne oraz celowa hodowla kukurydzy doprowadziły do powstania czterech podgatunków i licznych odmian uprawowych. Niektóre z nich mają podobne wymagania, inne jednak znacznie się wyróżniają pod względem terminu siewu czy zapotrzebowania na wodę i światło słoneczne. Jeśli zatem zastanawiasz się, kiedy siać kukurydzę, to do udzielenia prawidłowej odpowiedzi potrzebna będzie informacja o wybranej odmianie.
W przypadku zbóż, takich jak kukurydza, uprawa konkretnych odmian musi być silnie skorelowana z terminem wysiewu. Podstawową zmienną jest tutaj parametr FAO, czyli wskaźnik wczesności odmian. Zgodnie z tą klasyfikacją, odmiany kukurydzy dzielić możemy na:
• bardzo wczesne: FAO do 200;
• wczesne: FAO 200-220;
• średniowczesne: FAO 230-250;
• średniopóźne: FAO 260-280;
• późne: FAO powyżej 280.
Im mniejsza liczba FAO, tym szybciej dochodzi do akumulacji suchej masy, co przekłada się na niższą zawartość wody zarówno w ziarnie, jak i w roślinach. Co do zasady, odmiany późne i średniopóźne przeznaczone są do uprawy w najcieplejszych rejonach, czyli na południu Polski. Z kolei na północy, charakteryzującej się najmniej korzystnymi dla kukurydzy temperaturami, siać należy odmiany wczesne i bardzo wczesne.
Dodatkowo należy mieć na uwadze, że z innych ziaren pozyskuje się kukurydzę na ziarno, a z innych na kiszonkę. Kukurydza na ziarno wyrasta z ziaren typu flint – małych i okrągłych. Całkiem dobrze radzi sobie z niskimi temperaturami, więc może być wysiewana wczesną wiosną. Z kolei ziarno dent – płaskie z wgłębieniem – jest polecane na kiszonki oraz skrobię, ponieważ szybko oddaje wodę. Zdecydowanie gorzej przyjmuje chłody, więc musi być siane później.
Kiedy siać kukurydzę?
A zatem kiedy się sieje kukurydzę? Wszystko zależy od wybranej odmiany. W przypadku zbóż, do których należy również kukurydza, siew w odpowiednim terminie determinuje plonowanie, rozwój oraz wielkość zbiorów. W każdym z przypadków siew trzeba jednak przeprowadzić najwcześniej, jak jest to możliwe dla danej odmiany.
Czynnikiem decydującym jest temperatura – ale nie powietrza, tylko gleby w warstwie ornej. Musi ona wynosić 6-8 °C. Skąd możemy mieć pewność, że to już? Kiedy siejemy kukurydzę, zwracajmy uwagę na otaczającą nas dziką roślinność. Odpowiednim momentem na rozpoczęcie zasiewu będzie moment kwitnienia mniszka, czarnej porzeczki, tarniny oraz czereśni. Wyeliminujemy w ten sposób błędy wynikające z odmiennych warunków pogodowych w poszczególnych częściach kraju – między południowym zachodem a północnym wschodem różnica może wynosić nawet 2 tygodnie. Do kiedy można siać kukurydzę? Gdy gleba osiągnie odpowiednią temperaturę, czas przestaje być naszym sprzymierzeńcem. Opóźnienie w zasiewie będzie się wiązało z nieuniknionym obniżeniem plonu. Dzieje się tak, ponieważ roślina nie ma szansy na optymalne wykorzystanie wody. Skraca się czas jej wegetacji i zwiększa się ryzyko dojrzewania niepełnego. Jednakże przyspieszanie siewu również nie jest korzystne – powolne kiełkowanie na skutek zbyt niskiej temperatury zwiększa podatność nasion na infekcje grzybami i bakteriami. Bierzemy też na siebie ryzyko przymrozków.
Kukurydza uprawa – wymagania
Skuteczna uprawa kukurydzy krok po kroku oznacza także konieczność spełnienia wymagań tej uniwersalnej rośliny. Na szczęście nie są one aż tak duże, jak np. w przypadku dość kapryśnej pszenicy. Przede wszystkim musimy pamiętać, że kukurydza pochodzi z Ameryki Południowej – naturalne jest zatem, że nie lubi ciężkich, zimnych i podmokłych ziem. Najlepsze plony daje plantacja kukurydzy zlokalizowana na glebach lekkich oraz na torfach niskich. Tam daje plony lepsze od innych zbóż w tych samych warunkach. Idealna do uprawy kukurydzy gleba ma odczyn lekko kwaśny, ok. 5,5 pH. Dobrze, aby była bogata w magnez, potas i fosfor.
Kukurydza na polu wymaga też dostępu do wody, dlatego wiosną należy ograniczyć uprawki. Podręcznikowa agrotechnika kukurydzy wymaga również nawożenia przedsiewnego, po którym następuje bronowanie (po części do maszyn rolniczych zapraszamy do naszego sklepu).
Idealna gęstość zasiewu dla kukurydzy wynosi ok. 80 tys. roślin na hektar (jeśli uprawiamy ją na ziarno) lub 100 tys. roślin na hektar (przy uprawie na kiszonki). Nadmierne zagęszczenie jest dla tego zboża bardzo niekorzystne, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie precyzyjnego siewnika punktowego. W przypadku awarii maszyny części do siewnika szukaj na blaut-rol.pl. Optymalna głębokość siewu waha się od 4 do 8 cm, w zależności od warunków glebowych (płycej na glebach zwięzłych, głębiej na glebach lekkich). Zbyt głębokie umieszczenie ziaren spowoduje, że nie będą one miały kluczowego dla ich wschodzenia kontaktu z podsiąkającą wodą.
Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, będziemy cieszyć się dużą wydajnością plonów. Z 1 ha można zebrać nawet do 100 kwintali suchego ziarna, co oznacza np. odchowanie do 28 tuczników, wyprodukowanie do 15 tys. l mleka albo blisko 3340 l etanolu.
Nawożenie – uprawa kukurydzy
Istotne jest nie tylko to, gdzie i kiedy sieje się kukurydzę, ale również to, czym się ją nawozi. W przypadku pochodzących z odległych krajów zbóż, takich jak kukurydza, uprawa w Polsce wiąże się z pewnymi trudnościami. To, jak wschodzi kukurydza, jak rośnie i jaki ostatecznie da plon, w dużej mierze zależy od nawożenia.
Kukurydza w Polsce nie ma łatwo, ponieważ często spotykanym problemem jest u nas zakwaszona gleba. Jeśli i Ciebie dotyczy ten problem, po przedplonie konieczne jest zastosowanie wapna węglanowego na ściernisko. Jeżeli natomiast gleba jest uboga w magnez, trzeba pamiętać o wapnie magnezowym. Tego właśnie pierwiastka kukurydza potrzebuje najbardziej, ale do wzrostu i rozwoju potrzebne są jej również potas i fosfor, które należy wymieszać z 10-20 cm warstwą gleby. Termin stosowania nawozów kompleksowych zależy od charakterystyki gleby (na lżejszych – wiosną pod uprawki przedsiewne, na zwięzłych – jesienią pod orkę). Wczesne odmiany trzeba dodatkowo wyposażyć w solidne źródło fosforu, ponieważ w niskich temperaturach pobieranie tego składnika jest nieefektywne. Z uwagi na bezpieczeństwo wschodzących roślin, zalecane jest stosowanie nawozów o niskiej koncentracji. Nawożenie azotem również jest wskazane, aczkolwiek kukurydza jako jedna z nielicznych roślin świetnie wchłania ten składnik uwalniany z gleby latem, w wysokich temperaturach.
Uprawa kukurydzy w Polsce wymaga również dokarmiania dolistnego roślin. Roztwór powinien zawierać azot, siarczan magnezu, a także bor i mangan, w starannie dobranych proporcjach. Jeśli prowadzisz uprawę bez obornika, pamiętaj również o cynku i miedzi.
Uprawa kukurydzy w Polsce – zbiory
Zbiór kukurydzy uprawianej na nasiona powinien mieć miejsce między 2 a 4 tygodniem od momentu pojawienia się czarnej plamki. Przeciągnięcie tego terminu to duże ryzyko – maleje tempo oddawania wody i wzrasta ryzyko chorób. Ziarno może też zacząć się po prostu samoczynnie osypywać. To właśnie pojawienie się czarnej plamki, a nie konkretne daty w kalendarzu, są najlepszym wyznacznikiem terminu zbioru.
Należy zwracać szczególną uwagę na delikatną obróbkę kolb. Dobrym rozwiązaniem jest zainwestowanie w nowoczesne przystawki do omłotu kukurydzy, zapewniające odpowiedni kąt roboczy redukujący straty.
Z kolei zbiór kukurydzy na kiszonkę powinien nastąpić wówczas, gdy ziarno osiąga dojrzałość woskową, a części wegetatywne nie są jeszcze podeschnięte. Dostosowane do polskich warunków klimatycznych odmiany kukurydzy mieszańcowe często wykazują efekt stay green, co oznacza, że zieloność roślin jest wydłużona w okresie, który ziarno potrzebuje na osiągnięcie dojrzałości.
FAQ
1. Co potrzebuje kukurydza do wzrostu?
Kukurydza potrzebuje ciepła, dostępu do wody, żyznej gleby oraz odpowiedniego nawożenia, szczególnie azotem, fosforem i potasem. Dobrze prowadzona uprawa kukurydzy wymaga też właściwego terminu siewu i ograniczenia konkurencji ze strony chwastów.
2. Ile razy można siać kukurydzę na tym samym polu?
Kukurydzę można siać po sobie, ale nie jest to najlepsze rozwiązanie na wiele lat. Monokultura zwiększa ryzyko chorób, szkodników, zachwaszczenia i jednostronnego wyczerpania gleby, dlatego w uprawie kukurydzy warto stosować płodozmian.
3. Czego nie lubi kukurydza?
Kukurydza nie lubi zimnej, podmokłej i zbitej gleby, niedoboru wody w okresie kwitnienia oraz silnego zachwaszczenia na początku wzrostu. Źle reaguje też na zbyt niskie pH i niedobory składników pokarmowych.
4. Czy kukurydza lubi wapno?
Kukurydza dobrze rośnie na glebach o uregulowanym odczynie, dlatego wapnowanie może być korzystne, gdy gleba jest zbyt kwaśna. Wapno najlepiej stosować na podstawie badania gleby, z odpowiednim wyprzedzeniem przed siewem.
5. Jakie powinno być pH gleby pod kukurydzę?
Najlepsze pH gleby pod uprawę kukurydzy to zwykle lekko kwaśne do obojętnego, najczęściej około 6,0–7,0. Przy zbyt kwaśnej glebie roślina gorzej pobiera składniki pokarmowe, co może ograniczać plon.
6. Czy uprawa kukurydzy się opłaca?
Opłacalność zależy od plonu, ceny skupu, kosztów nawożenia, paliwa, ochrony roślin i sposobu wykorzystania plonu. Na pytanie o to, jaki jest zysk z 1 ha kukurydzy, nie ma jednej odpowiedzi — zysk może być bardzo różny w zależności od sezonu, regionu i tego, czy kukurydza jest uprawiana na ziarno, kiszonkę czy potrzeby własnego gospodarstwa.